Τεύχος 1: Η καταστροφή

Αν γράψει ποτέ κάποιος ένα βιβλίο για όσα μπορούν να πάνε στραβά σε μια εκδοτική προσπάθεια, το πρώτο τεύχος του Πύργου (Ιανουάριος 1975) διεκδικεί μια επίζηλη θέση στα περιεχόμενα.

Στο τεχνικό μέρος, μετά από την απόρριψη της ιδέας για πολυγραφημένη έκδοση (“ποιος να χαράζει τώρα διαγράμματα;”) και την ενημέρωση για τις νέες, ξηροτυπικές φωτοτυπίες που υπηρχαν πια στην Αθήνα (όχι εκείνες οι υγρές, οι πανάρχαιες που μαύριζαν μετά από λίγες μέρες) οι κύβοι έπεσαν αμέσως: Ναι στη νέα τεχνολογία, ναι στις φωτοτυπίες!

Δυστυχώς, κανείς δεν σκέφτηκε ότι δεν ήταν αυτονόητη η χρήση φωτοτυπιών “μπρος-πίσω” (που ήταν τότε η εντελώς τελευταία λέξη της τεχνολογίας και γι’ αυτό ακριβότερες). Οι άμεσες συνέπειες ήταν δύο: Τα πρώτα αντίτυπα κυκλοφόρησαν με εκτύπωση μονής όψης και πριν διατεθούν, έπρεπε να κολληθούν οι δύο όψεις μεταξύ τους. Το αποτέλεσμα ήταν φυσικά χειρότερο και από απαράδεκτο, γι’ αυτό έγινε αμέσως ανατύπωση με φωτοτυπίες διπλής όψης πια.

Μια και ο αρχικός προϋπολογισμός (δέκα δραχμές το τεύχος για να καλύπτει τις φωτοτυπίες) δεν “έβγαινε” πια, έγινε στο εξώφυλλο του πρώτου τεύχους και η αντίστοιχη αναπροσαρμογή τιμής. Άλλη μια εκδοτική καινοτομία, 100% αύξηση της τιμής πριν καλά-καλά κυκλοφορήσει το τεύχος!

Προχωρώντας στα ενδότερα της έκδοσης, η απαραίτητη γραφομηχανή του θείου Μανώλη δεν έφτασε έγκαιρα — έτσι επιστρατεύτηκε η καλλιγραφία (ο Θεός να την κάνει…) του γράφοντος. Το πρωτότυπο τεύχος ήταν μάλιστα χρωματιστό –πράγμα που αποκαλύπτεται μόλις σήμερα, τριάντα βάλε χρόνια μετά, αφού φυσικά οι φωτοτυπίες ήταν τότε ασπρόμαυρες…

Μεγάλη ήταν η βοήθεια για εκείνο το τεύχος του αξέχαστου Ιορδάνη Ιορδάνωφ, μικροέμπορου που –όπως διηγιόταν– είχε έρθει από τη Ρωσία μετά τον Α’ Πόλεμο, αλλά ακόμη δεν είχε μάθει καλά ελληνικά –γι’ αυτό, οι μεταφράσεις που πρόθυμα ετοίμαζε από ρώσικα βιβλία και το 64, ήθελαν πάντα ξαναγράψιμο από το μηδέν.

Γεννημένος κάπου στα μισά της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα, ήταν πραγματικός φίλαθλος του σκακιού. Επιπλέον, ασχολιόταν και με σκακιστικές συνθέσεις. Για το πρώτο τεύχος του περιοδικού του συλλόγου λοιπόν, υποσχέθηκε εκτός από κείμενα και προβλήματα, και την πολύτιμη στάμπα του με την οποία έφτιαχνε διαγράμματα.

Η στάμπα είχε ζήσει και καλύτερες ημέρες –μάλλον μεταξύ 1930 και 1940– αλλά κι εδώ δεν μπορούσε να γίνει τίποτε πέρα από παραγγελία νέας στάμπας για το επόμενο τεύχος. Το πρώτο κυκλοφόρησε με άθλια διαγράμματα και αόρατη διαγράμμιση (στην “ανατύπωση” προστέθηκε διαγράμμιση με το χέρι και επίσης “ξανασχεδιάστηκαν” ιδιόχειρα κάποιες φιγούρες που ήταν εντελώς αόρατες…

Όσο για τα περιεχόμενα… ας αναφερθούν για λόγους πληρότητας: Οι απαραίτητες “εκδοτικές ευχές”, ένα κείμενο για τον Στάινιτς σε μετάφραση Ι.Ι., μια διδακτική παρτίδα του τύπου “παίξε εναντίον ενός μετρ” (μαίτρ έγραφα τότε — και η ορθογραφία είχε πνεύματα και περισπωμένες και μπόλικη καθαρεύουσα ακόμη), μια “αθάνατη” παρτίδα από τη Βαγδάτη του 10ου αιώνα (ναι, τόσο επίκαιρη και τόσο αθάνατη!), ένα άρθρο του Ι.Ι. για τα καλλιτεχνικά φινάλε, μερικές σκακιστικές ατάκες, και αποτελέσματα από την εσωτερική αγωνιστική δραστηριότητα: τα πρωταθλήματα σκακιστών Β’ και Α’ κατηγορίας του συλλόγου και το διασυλλογικό πρωτάθλημα. Το τεύχος ολοκληρωνοταν με μια σούπερ-περιληπτική παρουσίαση του Γκαμπί της Βασίλισσας στη Θεωρία Ανοιγμάτων (ακομη και εκείνο το λίγο πάντως, ήταν απαραίτητο αν κρίνει κανείς από την παρτίδα που δημοσιεύεται στο ίδιο τεύχος και είχε ξεκινήσει με 1. d4 d5 2. c4 Ιf6 3. cxd5 Ixd5 4. e4 (και 1-0 σε 59 κινήσεις) και έκλεινε με τέσσερα (στα κρυφά, ήταν πέντε) προβλήματα (όχι θέσεις από παρτίδες) με ματ σε 2 κινήσεις –πάλι δια χειρός και σφραγίδων Ι.Ι.

Αν θέλετε να κάνετε χάζι με εκείνο το “μυθικό” πρώτο τεύχος του Πύργου διαβάζοντάς το στην οθόνη σας, πατήστε εδώ (αρχείο PDF, 2.97 MB).

Αν πάλι θέλετε να το τυπώσετε, κατεβάστε από εδώ το σελιδοποιημένο αρχείο (PDF, 2.83 MB) και τυπώστε τις σελίδες διαδοχικά, σε χαρτί Α4, μπρος-πίσω.